Een aangekondigd boekenonderzoek zorgt bij veel ondernemers voor onrust. De Belastingdienst heeft ruime bevoegdheden, maar die hebben grenzen.
Het begin van het onderzoek
Een boekenonderzoek wordt meestal schriftelijk aangekondigd, met het onderwerp, de belastingmiddelen en de jaren die worden onderzocht. De controleur maakt een afspraak om de administratie in te zien, vaak op het bedrijfsadres. Het onderzoek kan gericht zijn op één onderwerp, zoals de btw over een kwartaal, of breed op meerdere jaren en belastingen.
De informatieplicht
Op grond van de Algemene wet inzake rijksbelastingen moet een belastingplichtige gegevens en inlichtingen verstrekken die van belang kunnen zijn voor de belastingheffing, en boeken en bescheiden ter inzage geven. Die plicht is ruim: de inspecteur hoeft niet vooraf te bewijzen dat de gegevens tot een hogere aanslag leiden. De grens ligt bij gegevens waarvan redelijkerwijs niet kan worden aangenomen dat ze voor de heffing van belang zijn.
Een ondernemer hoeft niet zelf stukken te maken die niet bestaan. Wel moet de administratie zo zijn ingericht dat rechten en verplichtingen er op elk moment uit kunnen worden afgeleid, en moet die zeven jaar worden bewaard.
De informatiebeschikking
Vindt de inspecteur dat niet of niet volledig is voldaan aan de informatieplicht, dan kan hij een informatiebeschikking nemen. Daartegen staat bezwaar en beroep open. Wordt de beschikking onherroepelijk en volgt een aanslag, dan geldt de omkering en verzwaring van de bewijslast: de belastingplichtige moet dan overtuigend aantonen dat de aanslag te hoog is. Daarom is het belangrijk om tegen een informatiebeschikking tijdig bezwaar te maken.
Strafrechtelijke kant
Een boekenonderzoek is een fiscale controle, geen strafrechtelijk onderzoek. Toch kan het uitmonden in een boete of, bij een vermoeden van fraude, in een strafrechtelijk traject. Voor wilsafhankelijk materiaal, zoals verklaringen, geldt het zwijgrecht zodra er sprake is van een verdenking of een boeteoplegging. Wilsonafhankelijk materiaal, zoals bestaande administratie, moet wel worden verstrekt.
Na afloop
Het onderzoek eindigt met een rapport. Daarin staan de bevindingen en de correcties die de inspecteur wil aanbrengen. Vaak is het mogelijk om eerst op een conceptrapport te reageren. Daarna volgen eventueel een navorderingsaanslag, naheffingsaanslag of boete, waartegen binnen zes weken bezwaar kan worden gemaakt. De termijnenrekenhulp rekent de laatste dag uit.
Kantoor op dit terrein
HuygenLammers Advocaten
Amsterdams kantoor gespecialiseerd in fiscaal recht en fiscaal strafrecht, van boekenonderzoek tot FIOD-verhoor.
Profiel bekijken